پس از هر سال سختی، آسانی است

سال ۸۷ اتفاقات در بخش‌خصوصی خیلی زیاد بود و انتخاب از میان آنها بسیار سخت. تازه اتفاقات در درون اتفاقات هم خیلی زیاد بود. سعی کردیم آنهایی که تعیین کننده‌تر بودند را بنویسیم و سال آینده را هم مختصری پیش‌بینی کنیم.
شاید همه مدیران بخش‌خصوصی سرسفره نوروز ۸۷ نگران وضعیت کاری سال پیش رو بودند، اما مطمئنا هیچ کدام مثل مدیران شرکت‌های VoIP استرس و فشار را تحمل نمی‌کردند. چرا که درست چند روز مانده به پایان سال شنیده‌های‌شان به واقعیت تبدیل شده بود که زیرساخت می‌خواهد مزایده‌ای برگزار کند و فروش تلفن اینترنتی منحصر به برندگان مزایده شود و این یعنی: تخته شدن در شرکت ها.
به دلیل همین نگرانی زیاد سر سفره و تقدم زمانی اتفاقات، با آنچه به شرکت‌های VoIP در این سال گذشت شروع می‌کنیم.
مدیران همیشه نگران VoIP که از سال ۸۴ و پیروزی نسبی در جلوگیری از تعیین تکلیف این حوزه کارشان را ادامه می‌دادند، حالا با مدیرانی مصمم در دولت روبه‌رو بودند که هرجور شده می‌خواستند مزایده را آن طور که صلاح می‌دانند برگزار کنند.
جنگ بزرگی از سوی بخش‌خصوصی در دو جبهه آغاز شد. پیش از همه انجمن شرکت‌های اینترنتی بود که دبیر آن علیرضا علمی با سخنرانی‌ها، بیانیه‌ها و مصاحبه‌های آتشینش سعی کرد توجه همه شرکت‌های VoIP را به مزایده جلب و آنها را متحد کند که تا حدود زیادی هم موفق شد. دوم سازمان نظام صنفی رایانه‌ای بود که با تاخیری یک ماهه، اعتراضش را آغاز کرد. البته اعتراض سازمان کارشناسانه‌تر، نرم‌تر و حقوقی‌تر بود.
به هر حال نه اعتراضات کارشناسانه سازمان و نه رفت و آمدهای انجمنی‌ها و نطق‌های آتشینشان هیچ کدام زیرساختی‌ها را، که معتقد بودند این بهترین راه نظم‌دهی به بازار است، متوقف نکرد و در شهریور ماه سه شرکت تراشه سبز، ضحی کیش و پیشگامان کویر یزد به عنوان برندگان مزایده معرفی شدند.
ادامه جنگ شرکت‌های VoIP و زیرساخت که دو طرف همدیگر را به انجام اقدامات غیر قانونی متهم می‌کردند، چند نتیجه داشت:
۱- انجمن شرکت‌های اینترنتی که حمایت چندانی را از سوی مجمع تشکل‌ها برای پیگیری وضعیت شرکت‌های VoIP پشت سر خود نمی‌دید، به تدریج از این مجمع فاصله گرفت. کاندیداتوری علیرضا علمی در انتخابات سازمان نظام صنفی رایانه‌ای تیر خلاص به روابط انجمن و مجمع بود، گرچه اتفاقاتی که در انتخابات افتاد سبب کدورت علمی و دوستانش شد. به هر حال اکنون انجمن و سازمان با حفظ فاصله اما دوستانه برای تعیین تکلیف شرکت‌های VoIP تلاش می‌کنند.
۲- تلاش برای مقابله با مزایده، بخش‌خصوصی به ویژه انجمن شرکت‌های اینترنتی را به نهادهای عمومی مانند مجلس شورای اسلامی و قوه قضاییه نزدیک‌تر کرد. نمونه ملموس این نزدیکی طرح کمیته مخابرات برای خارج کردن رگولاتوری از زیرمجموعه وزارت ارتباطات بود.
۳- درگیری‌های فرسایشی دو طرف نه تنها به تعدیل شدن مواضع نینجامید که دو طرف موضع تندتری گرفتند و حتی زیرساخت از مردم خواست کارت‌های تلفنشان را زودتر مصرف کنند چون هر لحظه ممکن است سرویس شرکت‌ها قطع شود.
دوئل در نیمه، تمام شد
اگر مدیران سازمان نظام صنفی رایانه‌ای تصور می‌کردند ماجرای پلمب شرکت‌ها به دلیل عضو نبودن در اتحادیه صنف رایانه، داده‌ورزی و ماشین‌های اداری در سال ۸۶ به پایان رسیده و با آغاز ۸۷ دیگر دردسری از این بابت نخوهند داشت در اشتباه بودند. با شروع سال و آمدن ماه اردیبهشت ارسال اخطارهای اتحادیه دوباره از سر گرفته شد. البته اخطارها سبب شده بود شرکت‌های بزرگی که حوصله دردسر نداشتند، بلافاصله حق عضویت بدهند و عضو اتحادیه شوند. با این حال مدیران سازمان به شدت به اقدام اتحادیه اعتراض کردند و در نهایت در خردادماه ارسال اخطاریه به درخواست وزارت بازرگانی متوقف شد تا ماجرا تعیین تکلیف شود.
با این حال نزاع دو طرف ادامه پیدا کرد و به ویژه سعیدی نایینی رییس وقت سازمان با همه وجود از اتحادیه انتقاد می‌کرد. اتحادیه‌ای‌ها هم کم نگذاشتند و هرجا که می‌شد پاسخ سازمان را می‌دادند. این وسط البته این دعوا قربانی هم داشت که مهم‌ترین قربانی شرکت سگال شرق بود که به درخواست مدیران سازمان در اتحادیه عضو نشد اما دو ماه شرکتش توقیف شد و حسابی ضرر کرد.
گرچه هنوز حکم قطعی صادر نشده اما به نظر می‌رسد پس از انتخابات سازمان و با رویه محافظه کار مدیران جدید، تب دعوای اتحادیه و سازمان فروکش کرده و فعلا که همه چیز خوب است.
نمایشگاه‌هایی از جنس شیشه و هوا
آب باریکه‌ای هست و قناعت ما به همین آب باریکه در کنار رکود بازار و دعواهای صنفی، سال نمایشگاهی خوبی برای ICT ایران را رقم نزد.
در شهرستان‌ها هیچ تحولی و مطلقا هیچ پیشرفتی اتفاق نیفتاد. چند شرکت شهرستانی و نمایندگان چند شرکت تهرانی به این نمایشگاه‌ها رفتند و قراردادهایی با دولتی‌ها و خصوصی‌ها بستند و سعی کردند در بازار خصوصی جای پای‌شان را تقویت کنند.
در تهران و به طور خلاصه الکامپ به درد فروشگاه‌ها خورد. یک طرف نرم‌افزار فروش‌ها بودند که پول غرفه‌شان را درآوردند و در سوی دیگر فروشگاه‌های زنجیره‌ای لاوان بود که هزاران نفر را ثبت‌نام کرد تا مشتریان بالقوه آینده این فروشگاه‌ها باشند. بحث‌های صنفی الکامپ هم سرجایش ماند و تنها قدم مثبت این بود که سازمان نمایشگاه را چه رسمی و چه غیر رسمی تحریم نکرد.
داستان برای ایرانی‌ها در نمایشگاه‌های خارجی کمی متفاوت بود. پرداخت کمک‌های دولتی برای حضور در نمایشگاه به پس از برگزاری موکول شد و همین سبب شد شرکت ثنارای و اتحادیه صادرکنندگان نرم‌افزار از غرفه‌داری صرف نظر کنند. همین اتفاق سبب شد آنهایی که واقعا نمایشگاه رفتن به نفع‌شان است از جیب هزینه کنند و به جیتکس و سبیت بروند و دور بقیه نمایشگاه‌ها هم خط کشیده شد.
نکته جالب این که مشکلات مالی برای حضور در نمایشگاه‌ها حتی گریبان صادرکنندگان ثروتمند (براساس آمار) را هم گرفت و نتوانستند (یا نصرفید) که به نمایشگاه بدون کمک دولتی بروند.
انتخابات: رفیق، رقیب، دشمن درهم
حاشیه‌های انتخابات سازمان نظام صنفی رایانه‌ای تهران با کنار رفتن سعیدی و مظلوم کلید خورد. بعد از آن علیرضا علمی پس از عبور از مرحله دشمن سازمان به منتقد سازمان، در انتخابات ثبت‌نام کرد و با این کار به مرحله رقیب وارد شد. بعد صحبت از Black List شد و پیش از قطعی شدن فهرست ائتلاف‌ها، نام آنها که حتما نباید در آن فهرست‌ها باشند
منتشر شد: باقر بحری و علیرضا علمی.
پس از این ماجرا شایع شد همه فهرست‌ها را مظلوم بسته و انتخابات را مهندسی کرده است. بعد سخت‌افزاری‌ها با بازگشت باقر بحری از سفر کانادا تصمیم گرفتند فهرست جداگانه بدهند، برخی ائتلاف‌ها هم به مشکل برخوردند، برخی‌ها علیه هم مصاحبه‌های تندی کردند. گروه رادیکال به رهبری معنوی علی‌پور دوستانه‌تر و البته صریح‌تر انتقاد می‌کردند و البته تصمیم به دوری از هیات مدیره گرفتند و… سرانجام انتخابات برگزار شد و ائتلاف اتحاد و البته سخت‌افزاری‌ها پیروز شدند.
در شهرستان‌ها انتخابات جذاب بود اما حاشیه‌های تهران را نداشت. با این حال انتخابات شورای مرکزی با سهم‌خواهی شهرستانی‌ها و پیروزی آنها برگزار شد. اما در نهایت با سخنرانی‌های داغ سعیدی ریاست به تهرانی‌ها سپرده شد. اکنون صنف منتظر است تا رییس جمهور از میان رحمتی، بحری و خادمی یکی را به ریاست سازمان برگزیند.
صنف در برابر صنف
سه دعوای بزرگ صنفی علاوه بر اختلاف اتحادیه و سازمان اتفاق افتاد:
۱- اتحادیه صنف رایانه، داده‌ورزی و ماشین‌های اداری و فروشگاه‌ها (یا وقتی دیر از خواب بیدار می‌شوید): رایانه‌ای‌ها که اصولا در انتخابات اتحادیه شرکت نمی‌کردند، پس از چند اتفاق کوچک و بزرگ به این نتیجه رسیدند که اگر خودشان مدیر اتحادیه باشند، شاید نتایج بهتری هم بگیرند. بنابراین ائتلافی در میان فروشگاه‌های تهرانی تشکیل شد تا به نمایندگی از ۷۰۰ فروشگاه، از وزارت بازرگانی بخواهد اتحادیه‌ای جدا تشکیل شود. کش و قوس فراوانی در این ماجرا اتفاق افتاد اما نتیجه این که به نظر می‌رسد طرفداران جدایی اتحادیه توانسته‌اند اتحاد خوبی میان فروشگاه‌های رایانه‌ای به وجود بیاورند تا حداقل اگر اتحادیه جدا نشد، در انتخابات بعدی هیات مدیره، رایانه‌ای باشد.
۲- مرکز تحقیقات صنایع انفورماتیک و واردکنندگان محصولات IT دارای استاندارد اجباری (یا همه علیه ویدا سینا): با تغییرات قابل پیش‌بینی که در مرکز تحقیقات صنایع انفورماتیک اتفاق افتاد، علیرضا خمسه به بخش‌خصوصی رفت و ویدا سینا مدیرعامل مرکز شد. با آمدن سینا اعتراضات به اجباری بودن بررسی استاندارد برخی محصولات IT به رهبری واردکنندگان لپ‌تاپ آغاز شد. سینا هم در مقام دفاع از ماجرا برآمد. نامه‌نگاری‌های رو و پشت پرده‌ای اتفاق افتاد. با این حال هنوز لپ‌تاپی‌ها و هنوز مرکز تحقیقاتی‌ها سر حرف خود هستند و منتظرند یکی (احتمالا وزارت صنایع) بین‌شان داوری کند.
۳- مجمع تشکل‌های فناوری اطلاعات و سازمان نظام صنفی رایانه‌ای کشور (یا خدا کند تمامش کنند): مجمع تشکل‌ها که در سال ۸۶ تشکیل شد و مهم‌ترین ماموریتش اتحاد انجمن‌ها در مقابل سازمان بود، در اواخر سال تصمیم گرفت به دیوان عدالت اداری شکایت کند که سازمان نظام صنفی فقط باید به کارهای مربوط به نرم‌افزار بپردازد. نتیجه این اعتراض البته دو هفته پیش بالاخره اعلام شد و دیوان به نفع سازمان رای داد. دو طرف البته نتیجه را در سکوت پذیرفتند و شرکت‌ها هم امیدوار شدند شاید این جنگ بی‌حاصل بر سر والی‌گری، اگر به صلح نمی‌انجامد حداقل آتش بس در پی داشته باشد.
سال تعیین کننده ۱۳۸۸
سال آینده می‌تواند خیلی تعیین کننده باشد. چون خیلی دعواها و زد و خوردها ممکن است به نتیجه برسد و اگر پس از آن عقلانیت به خرج داده شود، همه عاقبت به خیر می‌شویم.
سال آینده تحت تاثیر انتخابات ریاست جمهوری خواهد بود. در خود صنف هم احتمالا اتحادیه رایانه کشوری تشکیل شود که باید دید سرانجام ماشین‌های اداری چه می‌شود. در سازمان بالاخره رییس تعیین می‌شود و باید دید روح محافظه کار کمی متعادل می‌شود یا نه. بحران جهانی هم کم کم احتمالا در اواخر ۲۰۰۹ به دوره رونق نزدیک می‌شود و شاید در بازار IT ایران هم اتفاقات مثبتی را ببینیم. پیش بینی می‌شود سال آینده هم سال جالبی برای صادرکنندگان نرم‌افزار باشد.
سال ۸۸ شاید مصداق بارز “پس از هر سختی آسانی است” باشد.
ارائه شده در روزنامه فناوران